Trong sản khoa, có những tình huống lâm sàng đặc biệt hiếm gặp, diễn biến phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đòi hỏi người thầy thuốc không chỉ vững vàng về chuyên môn mà còn phải thật sự bản lĩnh, nhạy bén và quyết đoán trong từng phút giây xử trí. Vừa qua, các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1 đã cấp cứu, điều trị thành công cho sản phụ Phạm Thảo V. (25 tuổi, trú tại phường Chũ, tỉnh Bắc Ninh) bị co giật liên tục vào ngày thứ hai sau mổ lấy thai. Đây là trường hợp vô cùng hiếm gặp liên quan đến gây tê và hạ Magie, Canxi máu; đồng thời cũng là ca bệnh đầu tiên được ghi nhận tại Bệnh viện. Việc chẩn đoán đúng, điều trị thành công và không để lại di chứng nào cho người bệnh tiếp tục khẳng định uy tín chuyên môn và vị thế của Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1 trên bản đồ Sản - Phụ khoa Việt Nam.   

Thầy thuốc ưu tú - Bác sĩ CKII Lê Công Tước - Nguyên Giám đốc Bệnh viện, Chuyên gia Sản - Phụ khoa trực tiếp theo dõi và điều trị cho sản phụ V. khi điều trị tại Khoa Dịch vụ Y tế tự nguyện   

Từ một ca mổ lấy thai an toàn đến diễn biến bất thường cực kỳ hiếm gặp   

Sản phụ Phạm Thảo V. nhập viện Sản Nhi Bắc Ninh số 1 ở tuần 39 thai kỳ khi có dấu hiệu cạn ối và được chỉ định phẫu thuật lấy thai, phương pháp gây tê tủy sống và giảm đau sau mổ bằng gây tê ngoài màng cứng. Ca mổ diễn ra thuận lợi và đón bé trai nặng 3000 gram chào đời an toàn. Ngày thứ nhất sau mổ, tình trạng sức khỏe của sản phụ V. ổn định. Tuy nhiên, 30 giờ sau mổ, sản phụ V. xuất hiện những cơn co giật cơ vùng bụng, lúc đầu thưa nhẹ khoảng 20 - 30 phút xuất hiện 1 cơn rồi tăng dần cả về tần số và cường độ. Đêm ngày thứ 02 sau mổ, sản phụ bị co giật liên tục, khoảng 01 - 02 phút/cơn giật, mỗi cơn giật làm ngực gập về phía bụng tạo góc 165 - 150 độ. Điều đặc biệt là trong và sau cơn giật, sản phụ V. vẫn tỉnh táo, không đau đầu, không mờ mắt, không mất vận động, không mất cảm giác ở hai chân, không liệt thần kinh khu trú, mạch 90 lần/phút, huyết áp 110/70 mmHg. Đây chính là yếu tố khiến việc nhận định nguyên nhân trở nên khó khăn và đầy thách thức.    

Bác sĩ kíp trực đã cho sản phụ sử dụng Solumedrol 40mg, Seduxen 10mg nhưng không đỡ, sản phụ vẫn bị giật liên tục 01 - 02 phút/cơn. Trước tình trạng cơn giật không thuyên giảm, không đáp ứng với xử trí ban đầu, trong khi gia đình sản phụ vô cùng lo lắng và xin chuyển tuyến Trung ương, kíp trực đã mời Lãnh đạo Bệnh viện và Chuyên gia Sản - Phụ khoa của Bệnh viện hội chẩn chuyên môn để quyết định phương pháp xử trí. Kíp hội chẩn gồm có: Bác sĩ CKII Nguyễn Như Phố - Phó Giám đốc Bệnh viện; Thầy thuốc ưu tú - Bác sĩ CKII Lê Công Tước - Nguyên Giám đốc Bệnh viện, Chuyên gia Sản - Phụ khoa tại Bệnh viện; Bác sĩ CKII Dương Minh Thành - Trưởng Khoa Đẻ; Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Thanh Thủy - Trưởng Khoa Sản I và Bác sĩ CKI Hoàng Mạnh Long - Phó Trưởng Khoa Phẫu thuật Gây mê hồi sức. Qua diễn biến lâm sàng và thăm khám thực thể, Hội đồng chuyên môn chẩn đoán sản phụ bị co giật lành tính sau mổ (Myoclonus) ngoại biên/tăng kích thích thần kinh cơ, theo dõi hạ Magiê và Canxi máu.    

Phác đồ chuẩn xác trong thời điểm quyết định giúp sản phụ vượt qua nguy kịch   

Sau khi tư vấn tình trạng bệnh và trấn an tinh thần sản phụ cùng gia đình, Thầy thuốc ưu tú - Bác sĩ CKII Lê Công Tước đã chỉ định phác đồ điều trị cắt cơn giật bằng truyền Magne Sulfat 1,5g trong 30 phút, 02 giờ/lần; Midazolam 02ml truyền tĩnh mạch trong 15 phút, Canxiclorid 0.5g truyền tĩnh mạch trong 15 phút cách 02 giờ. Sau khoảng 04 giờ xử trí, cơn giật đã giảm tần số và cường độ, chỉ còn khoảng 07 - 08 phút/cơn. Sản phụ ngủ được 02 tiếng và không xuất hiện cơn giật trong lúc ngủ. Tuy nhiên, khi tỉnh dậy các cơn giật tái diễn với tần suất 05 - 07 phút/cơn, tư thế nằm ngửa cơn giật dày hơn tư thế nằm nghiêng.   

Sau khi truyền hết 06g Magne Sulfat và 01g Canxi Clorid, xét nghiệm định lượng cho thấy Mg  0,8mmol/L, Canxi ion hóa 1,03 mmol/L (bình thường Mg 0,7 - 1,1 mmol/L; Canxi ion hóa 1,15 - 1,3 mmol/L). Sản phụ tiếp tục được điều trị bằng bồi phụ bù Magne Sulfat 1,5g/mỗi 06 giờ, Canxi Gluconate 01g/mỗi 08 giờ và Midazolam sử dụng lúc 21giờ. Theo dõi sát tình trạng nhận thấy cơn giật của sản phụ đã giảm cường độ và tần suất cũng thưa hơn, khoảng 15 - 20ph xuất hiện 01 cơn giật. Ngày thứ 04 sau mổ, sản phụ tinh thần thoải mái, khoảng 20 - 30ph xuất hiện 01 cơn co giật nhẹ và tiếp tục được điều trị bằng Magne Sulfat 03g/24h và Canxi Gluconate 01g/24h. Tổng lượng Magne Sulfat được sử dụng từ khi xuất hiện cơn co giật (từ ngày thứ 02 sau mổ tới ngày thứ 05 sau mổ) là 15g; Canxi Gluconate 04g, Canxi Clorid 01g và Midazolam 02ml x 04 ống. Ngày thứ 05 sau mổ, các chỉ số xét nghiệm cải thiện, xét nghiệm Magie 0,9mmol/L, Canxi toàn phần 2,2  mmol/L. Sản phụ đã hết co giật hoàn toàn, sức khỏe ổn định.   

Ngày thứ 05 sau mổ, sản phụ V. hết co giật, sức khỏe ổn định   

Giải mã hiện tượng co giật cơ lành tính sau gây tê vùng   

Trao đổi với Thầy thuốc ưu tú - Bác sỹ CKII Lê Công Tước - Nguyên Giám đốc Bệnh viện, Chuyên gia Sản - Phụ khoa tại Bệnh viện - người trực tiếp ra y lệnh điều trị và theo dõi tình trạng của sản phụ Phạm Thảo V., được biết: Co giật cơ lành tính (Myoclonus) sau mổ là một tác dụng phụ không mong muốn của phương pháp gây tê tuỷ sống và gây tê ngoài màng cứng. Nguyên nhân do mất cân bằng giữa ức chế và kích thích tuỷ sống; gây tê vùng làm ức chế dẫn truyền trung ương với ngoại biên, trong khi đó các neuron vận động tại sừng trước tuỷ sống vẫn còn hoạt động dẫn đến dễ kích thích tự phát gây co giật cơ vùng bụng hoặc 02 chân. Co giật cơ sau khi gây tê vùng rất hiếm khi xảy ra nhưng nếu bệnh nhân bị rối loạn điện giải (hạ Magie và Canxi máu) sẽ làm tăng kích thích thần kinh cơ dẫn đến dễ gây co giật cơ và có nguy cơ biến chứng nguy hiểm do cả co giật và hạ Magie, Canxi máu. Đây là ca bệnh lần đầu tiên được ghi nhận tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1. Đến nay, bệnh lý này chưa có hướng dẫn cụ thể; đồng thời cũng chưa ghi nhận báo cáo ca bệnh tại các bệnh viện trong nước và trên các tạp chí y học hoặc các kênh thông tin chuyên ngành.

Hơn nữa, để chẩn đoán bệnh nhân bị co giật cơ lành tính sau mổ cũng không phải điều dễ dàng. Bác sĩ chuyên khoa cần phải thăm khám đầy đủ để loại trừ tất cả các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra sau gây tê vùng như viêm màng não tủy, tổn thương dây thần kinh, tụ máu, trạng thái động kinh. Việc điều trị co giật lành tính sau mổ bằng Magne Sulfat có thể phối hợp Midazolam và bồi phụ đủ Magie, Canxi giúp tăng hiệu quả điều trị. Chính sự thận trọng trong chẩn đoán, kinh nghiệm lâm sàng cùng khả năng phối hợp liên chuyên khoa đã giúp kíp điều trị đi đúng hướng ngay trong thời điểm quyết định.   

Co giật cơ lành tính sau mổ có gây tê vùng tuy hiếm gặp và không nguy hiểm, nhưng phối hợp thêm hạ Magie và Canxi trong máu thì bệnh sẽ trầm trọng hơn, do đó phụ nữ mang thai cần ăn nhiều rau xanh và bổ sung đủ Canxi, Magie dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ sản khoa. Trước khi phẫu thuật có giảm đau bằng gây tê vùng cũng cần xét nghiệm điện giải Magie và Canxi.     

Người nhà sản phụ viết Thư cảm ơn đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1   

Mỗi ca bệnh được điều trị thành công không chỉ là kết quả của một phác đồ điều trị phù hợp mà còn là minh chứng sinh động cho năng lực chuyên môn ngày càng vững vàng, sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa và bản lĩnh xử trí những ca bệnh phức tạp, hiếm gặp của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1. Trong những thời khắc gia đình người bệnh đối diện với biết bao lo lắng, chính sự tận tụy của những “chiến sĩ áo trắng” đã trở thành điểm tựa mang lại sự an tâm và hy vọng. Đó cũng là cách uy tín và thương hiệu của Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1 được khẳng định từ những giá trị bền vững nhất: năng lực chuyên môn, y đức và sự tận tâm vì sức khỏe, hạnh phúc của Nhân dân.    

Nguồn: Phòng Công tác xã hội