Tiếng con khóc chào đời vang lên cũng là lúc hành trình làm mẹ bước sang một trang mới đầy xúc động và yêu thương. Với sản phụ sinh mổ, bên cạnh niềm hạnh phúc được nhìn thấy con bình an, nhiều mẹ vẫn băn khoăn: Sau mổ lấy thai, khi nào con có thể bú sữa mẹ? Liệu sữa có đủ cho con bú sớm và các thuốc sử dụng giảm đau có ảnh hưởng đến sữa mẹ hay không?

Tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1, việc hỗ trợ trẻ bú sữa mẹ sớm sau mổ lấy thai, trong đó có những trường hợp da kề da và bú mẹ ngay trên bàn mổ, được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ của ê-kíp sản khoa, gây mê hồi sức và sơ sinh. Từ thực tiễn trực tiếp thực hiện các ca sinh mổ và cho bé bú ngay trên bàn mổ, Thầy thuốc ưu tú - Bác sĩ CKII Lê Công Tước - Nguyên Giám đốc Bệnh viện, Chuyên gia Sản - Phụ khoa tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1 chia sẻ những thông tin hữu ích giúp Mẹ bầu hiểu đúng hơn về việc cho trẻ bú sữa mẹ sớm sau sinh mổ, những lợi ích khi cho bé bú sữa mẹ sớm ngay trên bàn mổ để mẹ thêm yên tâm khi trao những giọt sữa đầu đời cho bé yêu.

Trẻ được da kề da và bú sữa mẹ ngay trên bàn mổ tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1

1. Thưa Bác sĩ, sau sinh mổ nên cho em bé ăn sữa gì?

Thầy thuốc ưu tú - Bác sĩ CKII Lê Công Tước: Sau sinh mổ, nếu người mẹ khỏe mạnh thì nguồn dinh dưỡng tốt nhất dành cho trẻ vẫn là sữa mẹ, đặc biệt là những giọt sữa non đầu tiên.

Sữa non thường được ví như “nguồn sữa vàng” của trẻ sơ sinh bởi chứa nhiều dưỡng chất và kháng thể tự nhiên giúp bé thích nghi tốt hơn với môi trường bên ngoài bụng mẹ. Những giọt sữa đầu đời tuy không nhiều về số lượng nhưng lại rất quý giá về chất lượng, là món quà sinh học đặc biệt mà cơ thể người mẹ dành cho con.

Với trẻ sinh mổ, nhiều gia đình thường lo lắng mẹ chưa có sữa ngay, mẹ còn đau sau phẫu thuật hoặc chưa thể tự bế con. Tuy nhiên, khi mẹ tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ổn định và trẻ sơ sinh khỏe mạnh, nhân viên y tế có thể hỗ trợ để bé được tiếp xúc với mẹ, tập ngậm vú và bú mẹ sớm trong điều kiện an toàn.

Thầy thuốc ưu tú - Bác sĩ CKII Lê Công Tước - Nguyên Giám đốc Bệnh viện, Chuyên gia Sản - Phụ khoa tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1 mổ lấy thai và chuẩn bị cho bé da kề da, hướng dẫn bú sữa mẹ ngay trên bàn mổ

2. Lợi ích của việc cho trẻ bú mẹ sớm ngay trên bàn mổ lấy thai là gì?

Không chỉ là bữa ăn đầu tiên, bú mẹ sớm còn là “cái chạm” đầu đời đầy ý nghĩa giữa mẹ và bé, khởi đầu hành trình gắn kết một cách nhẹ nhàng, trọn vẹn hơn.

* Với trẻ sơ sinh: Bú mẹ sớm giúp bé được tiếp nhận nguồn sữa non giàu dinh dưỡng và kháng thể từ người mẹ, góp phần bảo vệ hệ tiêu hóa, tăng cường sức đề kháng và tạo nền tảng thuận lợi cho quá trình nuôi con bằng sữa mẹ. Khi được áp sát mẹ, cảm nhận hơi ấm và nhịp tim quen thuộc của mẹ, trẻ cũng dễ ổn định thân nhiệt, nhịp thở, nhịp tim và cảm thấy an toàn hơn sau khi rời khỏi môi trường trong tử cung.

* Với người mẹ: Cho trẻ bú sớm kích thích sữa về nhanh hơn. Trong lúc mổ lấy thai, người mẹ được tiêm 10 - 20 đơn vị Oxytocin để co hồi tử cung chống băng huyết, đồng thời Oxytocin cũng làm co bóp các ống dẫn sữa để bài tiết sữa. Động tác mút vú của em bé sẽ là “mệnh lệnh” gửi lên não bộ để tiết Prolactin và Oxytocin - 02 hormone có vai trò quan trọng trong quá trình tạo sữa và tiết sữa.  

Bên cạnh đó, khoảnh khắc được nhìn con, chạm vào con và cho con bú ngay trên bàn mổ trong những phút đầu sau sinh còn giúp mẹ vơi bớt căng thẳng, khiến cho cuộc mổ trở nên nhẹ nhàng hơn, đồng thời người mẹ cũng có thêm động lực phục hồi sau mổ.

Bú mẹ sớm giúp trẻ được tiếp nhận những giọt sữa non quý giá, đồng thời hỗ trợ kích thích tiết sữa và tăng gắn kết tình cảm giữa mẹ và bé

3. Cho bé bú ngay trên bàn mổ liệu có sữa không, thưa Bác sĩ?

Câu trả lời là Có. Sữa non không phải sau sinh mới bắt đầu hình thành mà đã được cơ thể người mẹ sản xuất từ tuần 16 đến tuần 20 của thai kỳ. Những giọt sữa non được tích lại trong tuyến sữa, ống dẫn sữa và chỉ tiết sữa ra sau đẻ, sau mổ do cộng hưởng của việc tiêm 10 - 20 đơn vị Oxytocin và động tác mút vú sẽ làm sữa non bài tiết dễ dàng hơn.

Mẹ không nên quá lo lắng nếu trong những giờ đầu sau mổ chỉ thấy sữa ra ít. Dù lượng sữa ban đầu có thể chưa nhiều nhưng những giọt sữa non đầu tiên vẫn có giá trị đặc biệt đối với trẻ sơ sinh. Hơn nữa, nhu cầu mỗi cữ bú của trẻ sơ sinh chưa nhiều, điều quan trọng là trẻ được tập bú sớm và mẹ được hỗ trợ đúng cách để duy trì nguồn sữa cho những ngày tiếp theo.

4. Có phải sản phụ sinh mổ nào cũng có thể cho bé bú ngay trên bàn mổ không?

Bú mẹ sớm ngay trên bàn mổ mang lại nhiều lợi ích nhưng không phải trường hợp nào cũng có thể thực hiện ngay lập tức. Việc hỗ trợ trẻ bú mẹ sớm cần được cá thể hóa theo tình trạng cụ thể của từng mẹ và bé.

* Về phía trẻ sơ sinh: Chỉ những trẻ sinh đủ tháng khỏe mạnh, khóc tốt, hồng hào, không cần hồi sức tích cực và đủ điều kiện tiếp xúc với mẹ mới cho bú sữa ngay trên bàn mổ.

* Về phía mẹ: Mẹ không mắc bệnh truyền nhiễm như HIV, viêm gan virus có thể cho trẻ bú sữa ngay sau sinh. Với những trường hợp mẹ còn mệt nhiều hoặc trẻ cần chăm sóc đặc biệt, y bác sĩ sẽ ưu tiên bảo đảm an toàn trước, sau đó tiếp tục hỗ trợ mẹ duy trì sữa và tập cho trẻ bú mẹ vào thời điểm phù hợp. Vì vậy, điều quan trọng không phải là cho trẻ bú mẹ thật sớm bằng mọi giá mà là thực hiện đúng thời điểm, đúng điều kiện và đúng hướng dẫn chuyên môn.

Sản phụ hạnh phúc khi bé da kề da và bú sữa mẹ ngay trên bàn mổ

5. Thuốc gây tê, thuốc giảm đau sau mổ có ảnh hưởng tới em bé khi bú sữa mẹ không?

Đây là băn khoăn thường gặp của rất nhiều sản phụ sau mổ lấy thai. Không ít mẹ lo lắng rằng thuốc gây tê, thuốc giảm đau sau mổ có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa và sức khỏe của em bé.

Theo Thầy thuốc ưu tú - Bác sĩ CKII Lê Công Tước, khác với gây mê toàn thân, thuốc gây tê tủy sống và giảm đau ngoài màng cứng ở khoang ngoài màng cứng hoặc trong dịch não tủy, phần hấp thu vào máu mẹ rất thấp và lượng vào sữa mẹ lại cực kỳ thấp đến mức không thể gây hại với em bé. Hơn nữa, các thuốc sử dụng trong và sau mổ đều được bác sĩ chỉ định, kiểm soát chặt chẽ với liều lượng và thời điểm sử dụng nhằm bảo đảm an toàn cho mẹ và bé.

Với những trường hợp mẹ đủ điều kiện sức khỏe, việc cho trẻ bú mẹ sớm sau mổ có thể thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Sản phụ không nên vì lo lắng mà tự trì hoãn cho con bú khi đã được bác sĩ đánh giá là phù hợp.

Nếu mẹ có bệnh lý đặc biệt, dị ứng thuốc, đang sử dụng thuốc điều trị kéo dài hoặc có bất thường sau sinh, cần thông báo đầy đủ với bác sĩ để được tư vấn cụ thể.

Nhân viên y tế hỗ trợ sản phụ tư thế phù hợp, tránh tì đè vào vết mổ và giúp trẻ ngậm vú đúng cách

6. Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1 triển khai nội dung này như thế nào, thưa Bác sĩ?

Tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1, hỗ trợ bé da kề da và bú sữa mẹ sớm ngay sau đẻ là hoạt động được thực hiện thường quy trong chăm sóc thiết yếu bà mẹ và trẻ sơ sinh. Đối với sản phụ sinh mổ, tùy tình trạng cụ thể của mẹ và bé, y bác sĩ sẽ đánh giá để hỗ trợ tiếp xúc da kề da, bú mẹ sớm trong điều kiện phù hợp, bảo đảm an toàn chuyên môn.

Riêng việc hỗ trợ trẻ bú sữa mẹ ngay trên bàn mổ lấy thai, Bệnh viện đã triển khai nhưng chưa thường quy, thực hiện ở những trường hợp mẹ và bé đủ điều kiện an toàn Trong thời gian tới, theo ý kiến chỉ đạo của Giám đốc Bệnh viện Hoàng Trường Giang, Bệnh viện sẽ đào tạo, xây dựng quy trình chuẩn để triển khai một cách thường quy, bài bản và hiệu quả hơn; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm cho tất cả các bệnh viện trên địa bàn Tỉnh. Đây cũng là một trong những hoạt động hướng tới nâng cao chất lượng chăm sóc thiết yếu bà mẹ và trẻ sơ sinh, giúp mỗi cuộc sinh không chỉ an toàn về chuyên môn mà còn trọn vẹn hơn về cảm xúc.

Từ bàn mổ đến vòng tay mẹ, từ những giọt sữa non đầu tiên đến hơi ấm da kề da, yêu thương được bắt đầu thật dịu dàng để mỗi khoảnh khắc đầu đời của bé đều trở thành dấu ấn thiêng liêng của tình mẫu tử, mở ra hành trình gắn kết giữa mẹ và bé trong bình yên và hạnh phúc. 

Khoảnh khắc yêu thương bé bú sữa Mẹ ngay trên bàn mổ lấy thai tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1

Nguồn: Phòng Công tác xã hội