Gây tê tủy sống là kỹ thuật gây tê trục thần kinh trung ương hay gây tê vùng, được thực hiện bằng cách tiêm thuốc tê vào khoang dưới nhện nhằm ức chế tạm thời dẫn truyền thần kinh qua tủy sống, đáp ứng yêu cầu vô cảm để phẫu thuật và giảm đau. Gây tê tủy sống thường được áp dụng cho phẫu thuật vùng bụng dưới, xương chậu hay chi dưới như sinh mổ, mổ thay khớp háng, mổ nội soi khớp gối... Đây là một kỹ thuật an toàn, hiệu quả và mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh khi được thực hiện đúng chỉ định, đúng quy trình bởi bác sĩ chuyên khoa. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn không ít người bệnh lo lắng khi thực hiện kỹ thuật này do ảnh hưởng từ những thông tin “truyền miệng” thiếu chính xác. 

Từ góc độ chuyên môn, bác sĩ gây mê hồi sức của Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1 sẽ “giải mã” sự thật về thủ thuật phổ biến này để bệnh nhân có thể an tâm hơn khi bước vào phòng mổ. 

Bác sĩ CKI Hoàng Mạnh Long - Phó Trưởng Khoa Phẫu thuật Gây mê hồi sức gây tê tuỷ sống cho sản phụ sinh mổ 

1. Gây tê tủy sống có những ưu điểm gì? 

Gây tê tủy sống được đánh giá cao trong thực tiễn lâm sàng nhờ những ưu điểm nổi bật như: 

- Người bệnh vẫn tỉnh táo trong suốt quá trình phẫu thuật. Đây là ưu điểm lớn nhất, đặc biệt đối với sản phụ mổ lấy thai khi người Mẹ có thể đón nhận trọn vẹn khoảnh khắc con yêu cất tiếng khóc chào đời và được da kề da với bé ngay sau sinh.  

- Tránh tác dụng phụ của gây mê toàn thân như cảm giác buồn nôn, chóng mặt hoặc mệt mỏi li bì sau mổ. 

- Giúp giảm đau sau mổ hiệu quả. Tác dụng của thuốc gây tê vẫn còn kéo dài vài giờ sau phẫu thuật, hỗ trợ giảm đau và giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn trong những ngày đầu sau mổ. 

2. Những lo lắng thường gặp về gây tê tủy sống 

a. Gây tê tủy sống sẽ “đau thấu xương”? 

Đây là băn khoăn thường gặp nhất của người bệnh trước phẫu thuật. Trên thực tế, bác sĩ gây mê sử dụng kim gây tê chuyên dụng rất nhỏ và mảnh. Khi thực hiện thủ thuật, người bệnh thường chỉ cảm thấy nhói nhẹ lúc ban đầu, sau đó có thể là cảm giác hơi tức hoặc áp lực nhẹ ở vùng lưng trong vài giây. Phần lớn cảm giác khó chịu khi gây tê thường nhẹ hơn nhiều so với tưởng tượng của người bệnh. 

b. Đâm kim vào cột sống có làm tổn thương tủy sống không? 

Nhiều người hình dung bác sĩ sẽ đâm một cây kim dài trực tiếp vào khối tủy sống, gây ra tổn thương không thể phục hồi. Đây là một sự hiểu lầm về mặt giải phẫu, hãy cùng xem hình ảnh minh họa dưới đây. 

Hình ảnh minh họa: Cột sống thắt lưng và vị trí gây tê tủy sống 

Có thể thấy khối tủy sống đặc (nơi chứa các dây thần kinh quan trọng nhất) thường kết thúc rất cao, khoảng ở đốt sống L1-L2 (thắt lưng 1-2). Trong khi đó, các bác sĩ gây mê thường thực hiện thủ thuật ở các vị trí thấp hơn rất nhiều, thường là giữa các đốt sống L3-L4 hoặc L4-L5. Tại vị trí này, kim gây tê chỉ đi vào khoang dưới nhện (nơi chứa dịch não tủy và các rễ dây thần kinh nhỏ trôi nổi), do đó khả năng kim đâm trúng vào “khối tủy sống” và làm tổn thương tủy sống là cực kỳ thấp. 

c. Gây tê tủy sống có gây đau lưng kéo dài không? 

Nhiều người, nhất là sản phụ sinh mổ thường cho rằng đau lưng sau mổ là do mũi gây tê. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa quy mô lớn đã chỉ ra rằng gây tê tủy sống không phải là nguyên nhân chính gây đau lưng dai dẳng. Đau lưng sau mổ có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác như: 

- Tư thế nằm lâu trên bàn mổ;  
- Quá trình mang thai làm thay đổi cột sống thắt lưng; 
- Tình trạng căng cơ trong quá trình chuyển dạ; 
- Thay đổi nội tiết tố khiến dây chằng vùng chậu bị lỏng lẻo hơn. 

Tình trạng đau tại vị trí tiêm gây tê (nếu có) thường chỉ kéo dài 01 - 02 ngày và tự khỏi. Nếu bị đau lưng kéo dài thì nguyên nhân thường liên quan đến các vấn đề cơ xương khớp khác, không phải do mũi kim gây tê. 

3. “Chìa khóa" để trải qua gây tê tủy sống nhẹ nhàng? 

Để quá trình gây tê tủy sống được thực hiện chính xác, nhanh chóng (chỉ mất 01 - 03 phút) và hạn chế tối đa cảm giác khó chịu, người bệnh cần chú ý hai điều quan trọng: 

- Giữ đúng tư thế theo hướng dẫn. Người bệnh có thể được bác sĩ yêu cầu ngồi hoặc nằm nghiêng, cuộn tròn người lại để các đốt sống mở rộng ra giúp việc đưa kim vào đúng vị trí dễ dàng nhất. Lúc này, hãy thả lỏng cơ thể và làm theo hướng dẫn của bác sĩ.  

- Giữ yên lặng và hít thở đều. Đây là yếu tố quyết định. Trong vài giây khi bác sĩ đưa kim gây tê vào, hãy cố gắng giữ nguyên tư thế, tránh giật mình hoặc co rúm người lại. Nếu thấy lo lắng thì hãy tập trung vào nhịp thở chậm và sâu.  

4. Khuyến cáo từ bác sĩ gây mê hồi sức 

Lo lắng khi bước vào cuộc phẫu thuật là tâm lý thường gặp. Tuy nhiên, người bệnh không nên quá hoang mang trước những thông tin chưa được kiểm chứng. Gây tê tủy sống hiện là một kỹ thuật vô cảm an toàn, hiệu quả và được áp dụng rộng rãi trong phẫu thuật. 

Điều quan trọng là người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ gây mê hồi sức trong quá trình khám tiền mê để được giải thích rõ về chỉ định, quy trình thực hiện và những vấn đề cần lưu ý. Khi hiểu đúng người bệnh sẽ cảm thấy yên tâm hơn, phối hợp tốt hơn và quá trình phẫu thuật cũng diễn ra thuận lợi hơn. Sự tin tưởng giữa người bệnh và ê-kíp gây mê chính là liều thuốc giảm đau hiệu quả nhất.  

Với đội ngũ bác sĩ gây mê hồi sức giàu kinh nghiệm và hệ thống trang thiết bị hiện đại, Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh Số 1 luôn nỗ lực mang đến dịch vụ gây tê/gây mê, giảm đau hiệu quả và nhân văn. Mỗi kỹ thuật được thực hiện không chỉ dựa trên nền tảng chuyên môn vững vàng, quy trình an toàn chặt chẽ mà còn bằng tinh thần tận tâm, trách nhiệm, luôn lấy sự an toàn và hài lòng của người bệnh làm trung tâm phục vụ.  

Thông tin chuyên môn được cung cấp bởi Bác sĩ CKI Hoàng Mạnh Long - Phó Trưởng Khoa Phẫu thuật Gây mê hồi sức